21
Ιαν.
12

Η Γλώσσα είναι ένας Ιός

Η ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΣ ΙΟΣ

Language is a virus από τη σειρά The Modern World του Tom Tomorrow

Στο πρώτο τεύχος του εξαιρετικού περιοδικού Unfollow ο Αυγουστίνος Ζενάκος σε ένα άκρως ενδιαφέρον κείμενο του με τίτλο «Η κλοπή των λέξεων και το πραξικόπημα των τεχνοκρατών» πολύ εύστοχα επισημαίνει την παραπλανητική χρήση της γλώσσας που γίνεται από τεχνοκράτες, εκπροσώπους του κεφαλαίου και λοιπούς “θριαμβευτές” (νομίζουν…) στην εν εξελίξει ατέρμονη μάχη ανάμεσα στη ζωή που αποτιμάται με όρους χρήματος και τη ζωή που βιώνεται με όρους χαράς. Γράφει ο Αυγουστίνος: «Οι λέξεις έχουν κλαπεί. “Παγκόσμια κοινότητα”, “δημόσια σφαίρα”, “δημοκρατία”. Χρησιμοποιούνται αβίαστα, αλλά δεν αντιστοιχούν στις έννοιές τους. Είναι σαν τόσο οι πομποί όσο και οι δέκτες τους να έχουν αποδεχτεί ότι η χρήση των λέξεων αυτών αποτελεί μια αναγκαία σύμβαση, έχοντας όμως παραιτηθεί από την πιθανότητα οι έννοιες που αντιπροσωπεύουν οι λέξεις να είναι πραγματικές και διεκδικήσιμες». Να, λοιπόν, ένα πεδίον δόξης λαμπρόν για την Αριστερά και τα κινήματα: η ανακατάκτηση του νοήματος των λέξεων, η χρήση της γλώσσας στο κυριολεκτικό επίπεδο των αρχικών εννοιών και όχι στο τεχνηέντως και συμφεροντολογικά κατευθυνόμενο φαντασιακό επίπεδο που οικοδομεί μια δράκα μη εκλεγμένων, σκοτεινών και διαπλεκόμενων τύπων με την επικουρία των βραδινών δελτίων ειδήσεων των megaλων καναλιών.

Ιδαιτέρως σε περιόδους κρίσιμες και ιστορικές, όπως η τρέχουσα, που το διακύβευμα για το λαό δεν είναι η βελτίωση της ποιότητας ζωής, η επαγγελματική ασφάλεια, η μισθολογική ανέλιξη κ.λπ. αλλά η ίδια η επιβίωση και η υπεράσπιση της αξιοπρέπειας, οι λέξεις που χρησιμοποιούμε πρέπει να επιλέγονται με ακρίβεια και προσοχή και να εναντιώνονται στο ψευδές περιεχόμενο που τους αποδίδεται. Όταν αυτό δεν καθίσταται δυνατό, ας μιλήσουμε περιφραστικά. Εν ανάγκη ας βρίσουμε.

«Συναίνεση και ομοψυχία» λένε αυτοί. «Συμφωνία κομπιναδόρων για την επιβίωση ενός θνήσκοντος δικομματικού συστήματος» ας τους απαντήσουμε.

«Κούρεμα των ομολόγων» λένε αυτοί. «Μεγαλύτερη εξάρτηση από το παγκόσμιο τραπεζικό lobby» ας τους απαντήσουμε.

«Κυβέρνηση εθνικής ενότητας» λένε αυτοί. «Κοινοβουλευτικό πραξικόπημα» ας τους απαντήσουμε.

«Μαζί τα φάγαμε» λένε αυτοί. «Να πάτε να γαμηθείτε» ας τους απαντήσουμε (αν και αυτό μάλλον θα λειτουργούσε ως ευχή…).

«Πρέπει να κάνουμε θυσίες για την πέμπτη δόση, την έκτη δόση, την έβδομη δόση» και πάει λέγοντας, λένε αυτοί. «Ρε ουστ» ας τους απαντήσουμε.

«Οι δανειστές μας» λένε αυτοί. «Να πάτε στο διάολο κι εσείς κι αυτοί» ας τους απαντήσουμε.

“Η γλώσσα είναι ένας ιός” (“language is a virus”) είχε πει ο William Burroughs και είχε τραγουδήσει η Laurie Anderson. Αν είναι έτσι, είναι μεταδοτική. Κολλητική. Ίσως αυτό εξηγεί το γιατί τόσοι πολλοί άνθρωποι μιλούν (άρα και σκέφτονται;) μόνο με τηλεοπτική ορολογία αναμασώντας τόσο τις κοινοτοπίες του μισάνθρωπου Πάγκαλου όσο και τα σοφίσματα του Πρετεντέρη και του Πορτοσάλτε. Ο Γιώργος Παπανδρέου, για παράδειγμα, είναι τόσο ηλίθιος όσο η γλώσσα που χρησιμοποιεί ή απλώς βρίσκεται στο τελευταίο στάδιο αυτής της ασθένειας; (Μπορεί, βέβαια, να είναι απλώς ένας κοινός εγκληματίας και δεν ξέρω τι από τα παραπάνω είναι χειρότερο…) Ο Richard Dawkins, συγγραφέας του “Εγωιστικού Γονιδίου” και της “Περί Θεού Αυταπάτης” επέμενε ότι οι λέξεις και οι εικόνες είναι ιοί ή συμπεριφέρονται σαν ιοί. Και δεν το εννοούσε μεταφορικά αλλά κυριολεκτικά! Στην πανέξυπνη –όσο και τρομακτική-κινηματογραφική ταινία “Pontypool” (2008) του Bruce McDonald η γλώσσα γίνεται ο άυλος ξενιστής για την επιβίωση και τη μετάδοση των μολυσματικών λέξεων-ιών που μεταμορφώνουν τους ανθρώπους σε ζόμπι!

«Αγωνιζόμαστε με τη γλώσσα. Είμαστε σε αγώνα με τη γλώσσα» έλεγε ο Wittgenstein. Και η οδυνηρή συνειδητοποίηση της ήττας του οργουελιανού Ουίνστον έρχεται όταν αδυνατεί να συμπληρώσει την ισότητα στο 2+2= …. Οι Αρχές της Νέας Ομιλίας που παρουσιάζει αναλυτικά ο Όργουελ στο επίμετρό του δίνουν όλες τις απαντήσεις.

Σ’ αυτήν την μετωνυμική πλημμυρίδα όπου το νόημα των λέξεων τείνει να αποσπαστεί οριστικά από το αρχικό περιεχόμενο δεν μπορεί παρά να γίνουμε κοινότοποι και φαινομενικά οπισθοδρομικοί. Να θωρακιστούμε απέναντι στο μεταδοτικό ιό. Τουλάχιστον σε ό,τι έχει να κάνει με λέξεις όπως Ελευθερία, Ισότητα, Δικαιώματα. Και γιατί όχι, Επανάσταση.

Advertisements

4 Responses to “Η Γλώσσα είναι ένας Ιός”


  1. 1 Ταραντα Μπαμπου
    Ιανουαρίου 25, 2012 στο 23:11

    Εγω,παλι,δε χωνευω, τη λεξη διακυβευμα. Επαναλαμβανεται κατα κορον σε ολα τα κειμενα. Πριν απο λιγα χρονια μου ηταν αγνωστη. Λες να υψωθηκαν γυρω μου τα τειχη χωρις να το καταλαβω.Τι, διαολο, ειμαι και βιβλιοφαγος…

    • Ιανουαρίου 27, 2012 στο 12:04

      Που λες Ταράντα, το διακύβευμα είναι μια λέξη που έγινε μόδα από τους Πρετεντέρηδες, τους Πορτοσάλτες και τους απανταχού Μπάμπηδες. Ποιο, λοιπόν, είναι το διακύβευμα; Να τους πάρουμε πίσω το διακύβευμα.

  2. 3 Ράσπα
    Ιανουαρίου 26, 2012 στο 21:04

    To πονάει κεφάλι κόβει κεφάλι δεν είναι η καλύτερη λύση. Το ιδανικότερο θα ήταν να ξανακαλύποτυμε τα νοήματα στις λέξεις, ή να τις νοηματοδωτούμε εκ νέου, έχοντας πάντα στο μυαλό μας ότι οι λέξεις που χρησιμοποιούν τα μμε και όλος ο αντικοινωνικός συφερτός είναι μια άλλη γλώσσα, που επιφανειακά μόνο μοιάζει με αυτήν που θέλουμε να μιλήσουμε. Υπάρχει και η ποίηση. Διάβασέ με, όπως με κοιτάς να μιλώ, πρόσεξέ με πώς μιλώ, πώς κινούμαι, την γλώσσα του σώματος, την γλώσσα του βλέμματος, διάβασε την σκέψη μου. Όχι, δεν προτείνω να μιλάμε όλοι καλλιαρντά, απλά να δεχόμαστε αυτό που μας μεταδίδουν φιλτράροντάς το πρώτα από την σκέψη. Και αν η γλώσσα που ακούσουμε από κάποιον είναι τόσο καταφανώς ένα κάρο ψέμματα,, είτε γιατί είναι αντικοινωνικός ψεύτης είτε γιατί είναι αλλωτριωμένος μέχρι το κόκαλο, την δεχόμαστε ως βρώμμα και απαντούμε με πορδές…
    Όπως έχω ακούσει ότι λένε οι γύφτοι, «αν κάποιος δεν μιλάει την γλώσσα σου, δεν είσαι υποχρεωμένος να του λες αλήθεια». Θα συμπληρώσω, ούτε να τον ακούς.

    • Ιανουαρίου 27, 2012 στο 11:52

      Ράσπα, έρχονται πάντα κάποιες στιγμές που νιώθεις αδύναμος και λίγος απέναντι στην παντοκρατορία των καθεστωτικών ΜΜΕ. Καταφανώς μας σερβίρουν τη βρώμα που λες αλλά οι πορδές μας δεν πρόκειται να τους ενοχλήσουν ιδιαίτερα, έχουν ανοσία, είναι οι ίδιοι πορδές. Εκεί τι κάνεις? Δε φτάνει να μην τους ακούς, δε φτάνει να τους αγνοείς, δε φτάνει να τους αποκαλύπτεις. Πρέπει να μιλήσεις μια άλλη γλώσσα που θα είναι ακατανόητη σ’ αυτούς. Και αυτή η γλώσσα θα πρέπει να κρύβει εκπλήξεις, να είναι γλώσσα που γεννιέται τη στιγμή της πράξης και της δράσης, με τον ενθουσιασμό και την απογοήτευση που κρύβεται πάντα στο καινούργιο. Πρέπει να φοβηθούν αυτή τη γλώσσα.


Comments are currently closed.

Kατηγορίες

Ιανουαρίου 2012
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
    Φεβ. »
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031  

Εγγραφή για να παρακολουθείς το blog μέσω email

Μαζί με 978 ακόμα followers


Αρέσει σε %d bloggers: