17
Ιαν.
12

(Όχι στο) Τέλος της Πολιτικής

(ΟΧΙ ΣΤΟ) ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Ο εικοστός αιώνας χαρακτηρίστηκε από μια σειρά διαδοχικών, ανεξήγητων αν και προαναγγελθέντων “θανάτων”. Είχε προηγηθεί ο “θάνατος” του θεού με το μνημειώδες και εμβληματικό «Gott ist tot» του Νίτσε. Ακολούθησε ο “θάνατος” της παραδοσιακής τέχνης με την έλευση του μοντερνισμού και την απομάκρυνση από την αναπαράσταση.

Ο αντεστραμμένος ουρητήρας-κρήνη του Duchamp σηματοδότησε το σύνθημα «όλα μπορούν να είναι τέχνη» και συνεκδοχικά «η τέχνη δεν είναι τίποτα» ή ακόμα «και το τίποτα μπορεί να είναι τέχνη». Το μαύρο τετράγωνο του Malevich σήμανε τη συνειδητοποίηση της παντελούς αναπαραστατικής αδυναμίας του καλλιτέχνη και της φενάκης ενός κατ’ όνομα ρεαλισμού. Ο Barthes ανακοίνωσε το “θάνατο” του συγγραφέα επιτρέποντας την πολυσημία του κειμένου και τις απεριόριστες δυνατότητες στην ερμηνεία, την κατανόηση και την νοηματοδότηση κάθε γραπτού λόγου. Κατά τον Foucault ο θάνατος του συγγραφέα ήταν πια οριστικός. Η αποδομητική μόδα είχε ως συνέπεια την αναθεώρηση κάθε αξίας του παρελθόντος.

Η μπάλα πήρε τα πάντα. Ο Warhol έκανε τέχνη κουτιά από δημητριακά και ο Manzoni τα κόπρανά του. Οι καλές προθέσεις των καλλιτεχνών συμφύρθηκαν με τις α-πολιτικές φιλοδοξίες (στα όρια της ονείρωξης) συντηρητικών διανοητών μεταμοντέρνας κοπής. Ο Fukuyama ανακοίνωσε πανηγυρικά το τέλος της ιστορίας, παρασυρμένος από (αλλά φυσικά διαστρεβλώνοντας) διαλεκτικούς προβληματισμούς όπως αυτοί του Danto περί του νομοτελειακά (;) αναμενόμενου εγελιανού τέλους της τέχνης. O Lyotard, κρίνοντας εξ ιδίων τα αλλότρια, αδυνατώντας να γίνει ο νέος Μαρξ, κατά μόνας αποφάσισε πως η εποχή μας είναι η εποχή του τέλους των μεγάλων αφηγήσεων.

Σαγηνευμένος από την ανατολή μιας τάχα νέας ζωής, χωρίς ταξικές αντιθέσεις (όχι επειδή αυτές άρθηκαν αλλά επειδή οι αντιστάσεις των καταπιεσμένων καταστάλθηκαν και η μαζική κουλτούρα της TV τους βομβάρδισε ανελέητα επί δεκαετίες) ένας ετερόκλιτος συρφετός φιλοσόφων, διανοητών, οικονομολόγων, τραπεζιτών και αναρριχητών σε κάθε τύπου θέση εξουσίας, προβάλλει ως μόνη λύση, ως “αναπόδραστη” διέξοδο, την κοινωνική συναίνεση, τη συνθηκολόγηση με το υπάρχον, το τέλος των διεκδικήσεων και των αγώνων, το “θάνατο” των κοινωνικών κινημάτων, την οδυνηρή συνειδητοποίηση της ήττας του λαού και του θριάμβου του κράτους. Ενός κράτους που στον δυτικοποιημένο κόσμο έχει παραδοθεί αμαχητί σε τραπεζίτες και τζογαδόρους, σε αδιαφανείς οργανισμούς με εκπροσώπους κάποιους ζάμπλουτους και μη εκλεγμένους διαπλεκόμενους τύπους. Οι ίδιοι τύποι και τα αργυρώνητα ή πλανημένα παπαγαλάκια τους γρυλλίζουν λυσσαλέα ότι η μόνη μας ελπίδα είναι η εναπόθεση της ελπίδας μας στον επελαύνοντα απάνθρωπο νεοφιλελευθερισμό των αγορών. Και πειραματίζονται με πειραματόζωα ολόκληρες χώρες για το πώς θα πετύχουν τους σκοπούς τους.

Μας έλαχε εδώ στην Ελλάδα να υποστούμε και αυτόν τον ρόλο. Είμαστε το κεφάλι του Κασίδη που πάνω του παρελαύνουν οι κάθε λογής Μπαρόζοι και Τρισέδες (ο Ντομινίκ μας εγκατέλειψε νωρίς καθώς δε μπόρεσε να ελέγξει τις ορμόνες του). Οι τοπικοί εκπρόσωποι, έρημοι κι απρόσωποι, υπογράφουν δηλώσεις νομιμοφροσύνης στην αυτοκρατορία του κεφαλαίου και στήνουν κυβερνήσεις-Φρανκενστάιν που αποθεώνουν την πιο ψευδεπίγραφη, επίπλαστη και κενή περιεχομένου συναίνεση. Δε διστάζουν να συμμαχήσουν με το διάβολο (που για του μεν ήταν κάποτε οι δε, και για τους δε οι μεν) και να εκλέξουν, ερήμην κάθε κοινωνικού υποκειμένου, έναν δοτό αρχιτραπεζίτη ως φύλαρχο και τοποτηρητή. Ευαγγελίζονται το θάνατο της πολιτικής και την παντοδυναμία της διαρκούς αυτορύθμισης. Όσο δεν τους βγαίνει, αγοράζουν κι άλλα δακρυγόνα, προσλαμβάνουν κι άλλους αστυνομικούς και τους οπλίζουν με περισσότερα εισαγόμενα gagdgets. Τα κινήματα προς το παρόν, εν υπνώσει, τελούν σε αδράνεια –πλην εξαιρέσεων. Αλλά δεν έχουν ακόμη καπνίσει την πίπα της κοινωνικής ειρήνης. Παραφράζοντας τον Magritte: αυτό που μας προσφέρουν δεν είναι μια πίπα (της ειρήνης). Είναι μια πίπα με εξαρτησιογόνα και παραισθησιογόνα για να μας αποχαυνώσουν.

Και στο κάτω-κάτω μια ζωγραφισμένη πίπα δεν είναι μια πίπα. Σκίζεις το χαρτί και ξεμπερδεύεις.

Advertisements

2 Responses to “(Όχι στο) Τέλος της Πολιτικής”


  1. 1 Ράσπα
    Ιανουαρίου 17, 2012 στο 18:00

    Δεν νομίζω πως χωράνε στην ίδια παράγραφο η καλλιτεχνικής έμπνευσης (αν και όχι ολοκληρωμένης ιδεολογικά απόπειρας του Dada) για την» κατάργηση της αναπαράστασης», με την «κατάργηση της ιστορίας», τουλάχιστο όχι με τον τρόπο που εννοεί το κείμενο. Η τέχνη όντως οφείλει να τείνε να καταργηθεί, αλλά η σημερινή προσπάθεια των κρατούντων να μας πείσουν για την κατάργησης της ιστορίας δεν έχει να κάνει με την κατάρευση της αναπαράστασης, αλλά με το ακριβώς αντίθετο, την κυριαρχία της. Για όσους δεν το ‘πιασαν, υπάρχουν και τα συγγράμματα των Καταστασιακών.

    • Ιανουαρίου 18, 2012 στο 07:12

      Δίκιο έχεις, δε χωράνε εύκολα στην ίδια παράγραφο το τέλος της τέχνης και το τέλος της ιστορίας. Το άρθρο σκόπευε να παρουσιάσει σε αντιπαραβολή και αντιδιαστολή διάφορα «τέλη». Γι’ αυτό προσπάθησα να αποδώσω την καλλιτεχνική πρόθεση πειραματισμού με την άρση της αναπαραστατικής παντοκρατορίας με θετικό πρόσημο (και ενδεχόμενη τάση ανατροπής), σε αντίστιξη με τη νεοφιλελεύθερη και μεταμοντέρνα προτροπή για το τέλος των μεγάλων αφηγήσεων που, ελπίζω, να περιγράφεται με αρνητικό πρόσημο. Ενός τέλους μύρια έπονται, με άλλα λόγια. Κάποια τέλη ίσως είναι καλά, κάποια άλλα όχι. Όλα είναι οδυνηρά. Κάποια ήρθαν, κάποια άλλα όχι. Και κάποια ίσως ακολουθηθούν από νέες αρχές. Εδώ ταιριάζει ο Debord και περισσότερο ίσως ο Vaneigem, επίκαιροι σήμερα περισσότερο από ποτέ. Αντί για τον μεσσιανικό εγελιανό πανηγυρικό λόγο για την αναπόφευκτη και προδιαγεγραμμένη (από ποιον;) μετατροπή της τέχνης σε φιλοσοφία προτιμώ τις επιφυλάξεις του Danto και την μέθεξη των καταστασιακών. Αν ποτέ έρθει.


Comments are currently closed.

Kατηγορίες

Ιανουαρίου 2012
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
    Φεβ. »
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031  

Εγγραφή για να παρακολουθείς το blog μέσω email

Μαζί με 978 ακόμα followers


Αρέσει σε %d bloggers: